Abe Lenstra

Abe en VV Heerenveen

Alhoewel Abe Lenstra nooit heeft gespeeld voor sportclub Heerenveen heeft de club wel zijn bekendheid aan deze speler te danken. Abe speelde namelijk voor de amateurs van VV Heerenveen. Pas in 1977 scheidden de wegen van amateurs (VV Heerenveen) en de "profs" (sc Heerenveen). Dat ging natuurlijk niet zonder slag of stoot, maar deze samenwerking is gebleven.
Lees meer hierover op de paleisrevolutie.

Abe speelde dus bij VV Heerenveen. De club beschikte in de jaren 1940-1950 over een ongekend sterk elftal. Het team bestond uit een unieke samensmelting van regionaal talent. Een team waarin doorzettingsvermogen, ijver, wilskracht, opportunisme en talent waren vertegenwoordigd.
Lees meer hierover op de coryfeeën.

En nog belangrijker de ploeg had het fenomeen Abe Lenstra in hun midden, de beste Friese speler ooit. En.. misschien wel de beste van Nederland. 

De alleskunner

Abe Lenstra was de alleskunner die na de bevrijding de grote kampioensploeg van Heerenveen zes maal op rij en naar negen Noordelijke titels in totaal leidde.

Ondanks de aanwezigheid van Abe slaagde Heerenveen er nooit in het landelijke kampioenschap te veroveren. De ploeg vormde wel een rechtstreekse bedreiging voor de voetbalgrootmachten uit andere districten, maar wist nimmer de kroon op het werk te zetten. Pas in het seizoen 1951-1952, kwam er een eind aan de Friese suprematie.

Ere wie ere toekomt..

Abe Lenstra overleed op 2 september 1985 op 64-jarige leeftijd. De legende Abe Lenstra leeft echter voort in de harten van de voetbalfans die genoten van zijn uitzonderlijke spel.

Ook sc Heerenveen eert zijn vedette van weleer. De thuishaven van de pompeblêdenclub draagt sinds 1986 de naam van de helaas te vroeg overleden voetbalgrootmeester.

Na zijn overlijden, op 15 maart 1986, werd het oude voetbalstadion aan de J.H. Kruisstraat naar Abe Lenstra vernoemd. Ook naar het nieuwe stadion, dat in augustus 1994 in gebruik werd genomen, werd de naam meegenomen. 

Bij de opening werd bovendien een bronzen beeld aangeboden door de toenmalige hoofdsponsor Batavus. Het beeld werd gemaakt door beeldhouwer Frans Ram uit Hogebeintum.

De club eert zijn vedette van weleer bovendien in het museum, de Pronkkeamer, dat gevestigd is in het stadion. Op afspraak kan het museum bezichtigd worden. 

Multi talent

Abe Lenstra (27-11-1920) werd geboren in het oprichtingsjaar van Heerenveen. Abe was een natuurtalent. Met een bal kon hij alles. Zelfs op klompen had het ronde speeltuig geen geheimen voor Abe. Overigens blonk Abe uit in tal van sporten. Hij was een uitstekend schaatser, dammer, biljarter, een atleet: een verspringer en hardloper.

Abe debuteerde op 15-jarige leeftijd in de hoofdmacht van Heerenveen en werd dat seizoen (1936-1937) met 19 doelpunten, meteen topscorer van de tweede klas. Mede dankzij de treffers van de jonge Abe werd VV Heerenveen kampioen en promoveerde de club naar het hoogste niveau.

Lees ook negen titels en bijzondere wedstrijden als 1947, 1948 en 1950 en coryfeeën.  

Uitzonderlijke klasse

Abe Lenstra was van uitzonderlijke klasse. Abe was een complete voetballer. Hij beheerste alle disciplines. Hij had snelheid, een geweldig inzicht, een hard schot, een uitstekende dribbel, was tweebenig en kon geweldig koppen. Als Abe het op zijn heupen had, was hij onstuitbaar. Met onnavolgbare lichaamsbewegingen schudde hij verdedigers moeiteloos van zich af.

Vooral ook grillig

Abe was echter vooral grillig. Soms gaf hij niet thuis en dreef hij zijn medespelers tot wanhoop.
Abe was ook een luie voetballer. Het publiek moest vaak geduld opbrengen om van de speciale kwaliteiten van de wondervoetballer te kunnen genieten. Abe spaarde zijn energie regelmatig voor één of twee geniale acties. Vaak waren die voldoende om een wedstrijd te beslissen.

Een enkele keer liet hij zijn ploeg in de steek. Zoals tijdens het kampioenschap van Nederland in 1951. Heerenveen speelde matig en Abe, die zich niet geheel fit voelde, liet de thuiswedstrijd tegen Blauw Wit aan zich voorbijgaan. Hij kwam zelfs niet naar het sportpark om het duel te zien. Tegenover een journalist liet hij weten voetbalmoe te zijn!

Teamspeler en topscorerer

Maar Abe Lenstra was ook een echte teamspeler, de architect van het grote Heerenveen. Aan een mooie splijtende pass beleefde hij evenveel plezier als aan een doelpunt. Hoewel Abe geen echte goalgetter was en niet gefixeerd op het maken van doelpunten, is hij de absolute topscorer van Heerenveen (523 doelpunten) en het Nederlands voetbal.

In het competitievoetbal heeft hij in de periode van 1936 tot 1963 zo’n 700 doelpunten (in circa 730 duels) gemaakt. Ruim het dubbele van de 312 waarmee PSV’er Willy van der Kuijlen nummer één staat op de ranglijst van het betaalde voetbal sinds 1954. Abe was ieder seizoen goed voor zo’n dertig doelpunten. Tijdens het seizoen 1946-1947 schoot hij maar liefst 46 maal raak.

Als de wedstrijden voor vertegenwoordigende teams en bekerduels meegerekend worden, heeft Abe ruim 850 doelpunten gemaakt. Een aantal waar iedere spits van droomt.

Een transfer?

Verschillende buitenlandse clubs hebben geprobeerd Abe in te lijven. In 1937 al, probeerde het destijds gerenommeerde Huddersfield Abe naar de Engelse Premier League te halen. Vader Lenstra nam zijn zoon in bescherming en hield de brief van Huddersfield geheim.

Tijdens de beginjaren van de Tweede Wereldoorlog was Abe al een internationale beroemheid. Zijn bijzondere kwaliteiten waren tot ver in Europa bekend. Verschillende Italiaanse topclubs probeerden het Friese voetbalgenie te strikken, maar tevergeefs. Internazionale Milaan dong naar de gunsten van Abe, net zoals Fiorentina dat in 1951 f 125.000 gulden (!) bood. Voor die tijd een gigantisch bedrag.
Abe weigerde waarna de Italianen een laatste wanhopige poging waagden. Hij kreeg een blanco cheque voorgelegd, maar de eigenzinnige Fries weigerde te tekenen. Die weigering was landelijk voorpaginanieuws. "Abe gaat niet!", kopte de Telegraaf.

Oranje

Abe kwam een kleine 50 keer uit voor het Nederlands elftal. Gemeten naar zijn capaciteiten een veel te gering aantal. Abe had echter de pech dat uitgerekend in de periode waarin hij in de kracht van zijn leven was, het interlandvoetbal stil lag vanwege de oorlog. Bovendien lag hij voortdurend in de clinch met de keuzecommissie van het Nederlands elftal. Zij lieten hem niet op zijn favoriete positie van linksbinnen spelen, maar verbandden Abe naar de flank. Dat was voor de Fries meerdere malen reden om voor Oranje te bedanken.

De beslissingen van de keuzecommissie hielden het hele land bezig. De verontwaardiging onder journalisten, insiders en het volk was groot. Zelfs de Belgische bondscoach Jack Lecoq mengde zich in de discussie. ,,Hebben jullie zoveel uitblinkers dat jullie de beste speler aan de lijn vastzetten?’’ Abe debuteerde op 31 maart 1940 in het Nederlands elftal. De wedstrijd tegen Luxemburg ging met 4-5 verloren, maar Abe speelde een puike wedstrijd en werd door journalisten ‘de beste man van het veld’ genoemd.

De Oranje-loopbaan van Abe verliep door deze controverse helaas even grillig als het spel van de vedette. Tussen 1953 en 1955 speelde Abe slechts één keer in Oranje. De bijna 35-jarige Abe zou te oud en te dik zijn.

En toen gebeurde het onverwachte. In 1956 werd Abe opnieuw geselecteerd. Uitgerekend voor de beladen interland tegen regerend wereldkampioen West-Duitsland. Zijn come-back werd een succes. Door twee schitterende doelpunten van Abe werd de machtige Oosterbuur verslagen.

Er zouden daarna nog vele interlands volgen. Op 19 april 1959 speelde Abe tegen de Belgen (2-2) zijn 47ste en laatste interland. Hij scoorde 33 doelpunten. Evenveel als later Johan Cruyff. Aan twintig zeer roerige interlandjaren was een eind gekomen. Abe kwam daarna nog regelmatig uit voor de oud-internationals.

Transfer naar Sportclub Enschede

De magie van de vedette was echter nog lang niet uitgewerkt, want de wedstrijden van oud-Oranje trokken, als Abe speelde, veel publiek. Bij een duel tegen de Engelse oud-internationals in 1964 kwamen maar liefst 18.000 mensen kijken.

In 1955, na twintig jaar en ruim 500 wedstrijden voor Heerenveen te hebben gespeeld, koos Abe Lenstra voor een profcarriére bij Sportclub Enschede. Hij werd voor 11.000 gulden verkocht. Dit was volgens ingewijden 89.000 te weinig. Tussen zijn 34ste en 39ste jaar speelde Abe bij die club 135 wedstrijden waarin hij 89 doelpunten scoorde.

Toen Abe bijna veertig was, werd hij voor een bedrag van 45.000 gulden verkocht aan Enschedese Boys. Pas in 1963, op 42-jarige leeftijd, stopte Abe met betaald voetbal. Al met al speelde de Friese ster 27 jaar op het hoogste niveau.

Stripfiguur

In de jaren 50 verscheen in stripbladen, in kranten en later in boekvorm een voetbalfiguur, Kick Wilstra, genaamd. Deze voetbalheld was razend populair. De naam Kick Wilstra is een samenvoeging van de namen van drie beroemde voetballers uit die tijd: KICK Smit, Faas WILkes en Abe LenSTRA.

Rolstoel

In het voorjaar van 1977 werd Abe Lenstra getroffen door een hersenbloeding en raakte verlamd. Uitgerekend de man die in hart en nieren voor sport leefde, niet rookte en niet dronk en nog steeds actief was, werd getroffen door het noodlot.

Abe was opnieuw voorpaginanieuws. Journalisten vochten bijna letterlijk en figuurlijk om interviews en reportages met en over de voormalige vedette. Mede op initiatief van het comité 'Abe weer thuis' (met als erevoorzitter de Abe-bewonderaar Prins Bernhard) keerden de Lenstra's in 1978 weer terug naar Heerenveen.

Abe bezocht hierna wel wedstrijden van Heerenveen, maar hij ergerde zich enorm aan het spelpeil en nog veel vaker aan de scheidsrechter. Dat laatste deed hij in zijn actieve tijd als voetballer trouwens ook altijd al. Liever ging hij naar het ijshockey kijken in Thialf. Hij zou de laatste acht jaar van zijn leven aan een rolstoel gekluisterd zijn.

Trieste gebeurtenis

Op 2 september 1985, twee dagen voordat de interland Nederland-Bulgarije in het Heerenveense sportpark gespeeld zou worden, werd Nederland in rouw gedompeld door de onverwachte dood van Abe.

Het programmaboekje voor de interland was al klaar, maar werd nog snel aangepast voor een in memoriam over de voetbalgrootmeester. ,,De fameuze crack, die duizenden en duizenden supporters in de jaren 1936 tot en met 1966 onvergetelijke uren voetbalgenot heeft geschonken. Allen die hem hebben gekend als voetballer beseffen, dat voetballend Nederland één van zijn grote zonen heeft verloren. Sportminnend Nederland zal ‘Us Abe’ nooit vergeten,’’ schreef Jan van Sytzama.

Abe spektakel

In september 1995 werd het theaterspektakel Abe! aan de crack gewijd. Het Abe Lenstra stadion stroomde vol. Strobalen werden rond het veld gezet, de mars Koning Voetbal schalde weer door het stadion, Wim Schotanus deed opnieuw verslag, het oude scorebord werd weer opgebouwd.
Kortom oude tijden herleefden....

Eretitels

Eretitels
Abe Lenstra werd in 1951 gekozen als eerste Sportman van het jaar.
In 1952 viel hem deze eer wederom te beurt.
Nog vele onderscheidingen volgden:
1960: Bondsridder
1964: Gouden FVB speld
27 april 1964: Ridder in de orde van Oranje Nassau